Women’s Life-Cycle Economy Index

Kadınların hayatını gözden kaçıran kuralların bedeli

Anket daveti alın Araştırma finansmanını görüşün

Her kural iki kez ölçülür:
kâğıt üzerinde ve uygulamada

Bir kadına ne vaat edildiği yasada yazılıdır. Gerçekte ne aldığı ise emeklilik hesap özetindedir. Endeks bu ikisini yan yana koyar.

Women's Life-Cycle Economy Index (WLCE Index), kadın yaşam döngüsüne karşı sistemik körlüğün bedelini ölçer. Kadın yaşam döngüsünün kurumsal olarak gözetilmesine ilişkin ilk küresel endekstir. Her kuralı iki kez kontrol eder: kuralın bir kadının hayatını uluslararası bir ölçüte göre ne ölçüde hesaba kattığını (örneğin ILO'nun 183 sayılı Sözleşmesi uyarınca en az 14 haftalık doğum izni) ve kadınların bu kural kapsamında gerçekte ne aldığını. Hayatın bir evresini hiçbir kural kapsamıyorsa Endeks bunu da kaydeder. Programı Womafreesm yürütüyor; program, beş yıl boyunca 120 ülke ve bölgede, 60 dilde kadınlardan toplanacak, kalitesi kontrol edilmiş 2.000.000 anket formu için tasarlandı.

Ebeveyn iznini ele alalım. Yasa bir hak tanır. Endeks yolun tamamını izler: kadın bu haktan haberdar mıydı, koşullarını karşılıyor muydu, bu hakkı kullanmaya maddi olarak gücü yetiyor muydu ve eşdeğer bir pozisyona geri dönebildi mi. Yıllar sonra bakıma ayırdığı zaman emekliliğini etkileyebilir. Endeks, bir kural ile zaman içindeki sonuçları arasındaki bu bağı da inceler.

Gözetilmemiş Nokta (Unconsidered Point), sistemin kuralı tasarlarken kadını görmediği, kadın yaşam döngüsündeki bir noktadır. Her kaydın üç koordinatı vardır:

Yaşam döngüsü evresi

kadının bu kararla hayatının hangi döneminde karşılaştığı: gebelik, doğum, işe dönüş, bakım, menopoz, ileri yaşlar

Karar sistemi

kuralın işlediği yer: yasa, işveren, sağlık hizmetleri, piyasa ya da kararı veren algoritma

Karar İşlevi

kuralın o noktada kadın için neyi belirlediği: erişim, tahsis, tazminat, koruma ya da tanınma

Nasıl ölçüyoruz: birim, koordinatlar ve hesaplama

Endeks iki mesafeyi kaydeder:

Gözetim Açığı (Consideration Deficit): daha kimse kuralı kullanmaya çalışmadan, kuralın kendisi ölçütün gerisinde kalır. Sessiz Ret (Silent Denial): hak vardır, kadın bu hakkı almamıştır ve ona hiçbir zaman bir ret bildirilmemiştir.

Endeks'in ölçtüğü
tasarım kusuru

Kurallar soyut, sözde tarafsız bir insana göre kuruldu. Bu insan çoğu zaman bir erkekti.

Tıbbi protokollerin, ekonomik modellerin, algoritmaların, işyeri kurallarının ve kamu politikalarının tasarlanmasında kullanılan verilerde kadınların hayatı çoğu zaman yer almaz. Verilerde olmayan şey nadiren kurumsal ağırlık, kaynak ya da koruma bulur. Gebelik, bakım, iyileşme ve yaşlanma, kadının kişisel durumu olarak görüldü. Endeks bunları, kuralların hesaba katması gereken etkenler olarak kanıtların içine taşır.

Aynı bedel milyonlarca kadının hayatında tekrarlandığında, arkasındaki normu açığa çıkarır. Bu norm yeniden tasarlanabilir.

Araştırma gebeliği, doğum sonrası iyileşmeyi, ücretli çalışmayı, çocukların ve yakınların bakımını, kariyer aralarını, işe dönüşü, perimenopoz ve menopozu, göçü, yaşlanmayı ve teknolojilerin ve algoritmaların verdiği kararları kapsar. Bu durumların birbirine nasıl bağlandığını, bir evredeki koşulların başka bir evredeki olanakları nasıl biçimlendirdiğini de inceler.

Programın temel sorusu şudur: kurumlar, bir kadının gerçekte yaşadığı hayatı ne kadar iyi hesaba katıyor?

Kanıtların şimdiden gösterdikleri ve
WLCE Index'in sıradaki soruları

Mevcut araştırmalar; çalışma, bakım ve haklar alanındaki farkların boyutunu ve dünya genelinde kadınların yaş profilini gösteriyor.

708.000.000

15 yaş ve üzeri kadın, 2023'te dünya genelinde ücretsiz bakım sorumlulukları nedeniyle işgücünün dışındaydı; erkeklerde bu sayı 40 milyondu.

ILO tahmini, 2024'te yayımlandı

24,7 / 2,2

hafta ücretli ebeveyn izni: her iki ebeveynin de hak sahibi olduğu ülkelerde annelere düşen ortalama süre ve babalara ayrılan haftalar.

ILO incelemesi, Haziran 2025

%67

erkeklerin sahip olduğu yasal hakların bu kadarına kadınlar sahip: Women, Business and the Law'un değerlendirdiği ekonomik yaşam alanlarında küresel ortalama.

Dünya Bankası, 2026

%26

dünyadaki tüm kadın ve kız çocuklarının bu kadarı 2021'de 50 yaş ve üzerindeydi; on yıl önce bu oran %22'ydi, yani dört yüzde puanlık bir artış.

DSÖ, Menopoz bilgi notu, 2024

WLCE Index, belirli bir kuralın koşullarını, bu kuralın etkilediği kadınların deneyimiyle birleştirir. Bir kadın, sahip olduğu hakkı kullanabildi mi? Gerçekte ne aldı? Bu durum işini, sağlığını, gelirini ve hayatının sonraki dönemlerindeki olanaklarını nasıl etkiledi? Araştırmayı bu sorular biçimlendiriyor.

WLCE Index'i
farklı kılan yaklaşım

Uluslararası endeksler ve her birinin ölçtüğü şey
EndeksNe ölçer
World Bank Women, Business and the LawKadınların ekonomik olanaklarına ilişkin yasal çerçeveler, destekleyici politikalar ve kurumlar ile uygulamaya dair uzman değerlendirmeleri
OECD Social Institutions and Gender IndexResmî ve gayriresmî yasalar, toplumsal normlar ve uygulamalar dahil ayrımcı toplumsal kurumlar
WEF Global Gender Gap IndexEkonomik katılım, eğitim, sağlık ve siyasi temsil alanlarındaki toplumsal cinsiyet farkları
Hologic Global Women's Health IndexGallup World Poll aracılığıyla toplanan, sağlık ve iyi oluşun beş boyutunda kadınların deneyimleri
UNDP Gender Inequality IndexÜreme sağlığı, siyasi temsil ve eğitim ile işgücü piyasasına katılımda toplumsal cinsiyet eşitsizliği
WLCE Index, geliştirme aşamasındaBelirli bir yaşam döngüsü evresinde belirli bir kuralın iki yüzü: kuralın kendisinin bir kadının hayatını dış bir ölçüte göre ne ölçüde hesaba kattığı ve etkilenen kadınların bu kural kapsamında gerçekte ne aldığı
WLCE Index metodolojisini inceleyin

Mevcut endeksler farklı sorulara yanıt verir: hangi hakların yasada tanındığı, bunların nasıl uygulandığı, toplumsal cinsiyet farklarının nerede sürdüğü ve kadınların sağlıklarını nasıl deneyimlediği.

WLCE Index aynı somut kararın iki yüzünü karşılaştırır: kuralın ne sağladığını ve etkilenen kadınların gerçekte ne aldığını. Her ikisi de aynı noktada incelenir: yaşam döngüsü evresi, karar sistemi ve Karar İşlevi.

Endeks'in ortaya koyacağı sonuç:
Gözetilmemiş Nokta (Unconsidered Point) haritası

Bulguların amacı, hangi kuralın değişmesi gerektiğini ve bu değişikliğin hayatın hangi evresinde önem taşıdığını göstermektir.

Program, kadınların koşullarının hesaba katılmadığı yaşam döngüsü evresini, karar sistemini ve Karar İşlevini gösteren ülke profilleri ve Gözetilmemiş Nokta haritaları üretmek üzere tasarlandı. Bunlara küresel ve bölgesel raporlar, ayrıca Evidence Brief'ler ve Policy Brief'ler eşlik edecek: kurumlar, meslek kuruluşları ve kararları tasarlayan kişiler için bulgu ve öneriler içeren kısa analizler.

Equal Consideration Standard, bir yasanın, ürünün, protokolün ya da algoritmanın, etkilediği insanların gerçek koşullarını hesaba katıp katmadığını kontrol etmenin pratik bir yolunu sunar.

Bir kadının yanıtı veriye dönüşür. Analiz, kurallar ile yaşanan deneyim arasında tekrarlayan boşlukları ortaya çıkarır. Kanıtlar, standart geliştirmek ve kuralları değiştirmek için bir temel oluşturur.

Neden iki milyon anket formu

Program, beş yıl boyunca 120 ülke ve bölgede, 60 dilde, 18 yaş ve üzeri kadınlardan toplanacak, kalitesi kontrol edilmiş 2.000.000 anket formu için tasarlandı.

Bu ölçek, veri toplamayı ülkeye, yaşam döngüsü evresine ve kadın grubuna göre planlamamızı sağlar. Doğum sonrası iyileşme, işe dönüş ya da menopoz hakkındaki sorular, bu deneyimi yaşamış kadınların yanıtlarını gerektirir. Her grubun, kendi koşullarını anlamlı biçimde tanımlayabilecek kadar veriye ihtiyacı vardır.

Ülke karşılaştırmalarında, katılımcıları rastgele seçilen ayrı bir olasılıklı örneklem kullanılacak.

Yanıtlarınız nasıl korunacak

Katılım varsayılan olarak gizlidir.

Yanıtlar kimlik bilgilerinden ayrı saklanacak. Bunları birbirine bağlayan anahtar ayrı bir denetim altında tutulacak. Adınızın, fotoğrafınızın ya da hikâyenizin kamuya açık kullanımı için ayrı ve gönüllü onayınız gerekecek.

Şiddet, sağlık ve parayla ilgili hassas sorular yalnızca siz ek onay verdikten sonra sorulacak. Herhangi bir soruyu atlayabilir ve hassas modülden istediğiniz zaman çıkabilirsiniz.

Araştırmanın bağımsızlığını kim güvence altına alıyor

Saha çalışması başlamadan önce yazılı düzenlemeler; veri toplamayı kimin askıya alabileceğini, verilere erişimi kimin denetlediğini ve sonuçların istatistiksel sağlamlığını kimin değerlendirdiğini belirleyecek.

Endeks ekibinden bağımsız, dışarıdan bir istatistik denetçisi sonuçları kontrol edecek ve Endeks, denetçinin raporuyla birlikte yayımlanacak.

Neler açık olacak
ve bulgular nasıl okunmalı

Metodolojiyi veri toplama başlamadan önce yayımlayacağız.

Ülke karşılaştırmaları, belirsizlik aralığıyla birlikte bir tahmin ve olası sıralama konumlarının aralığını gösterecek. Bir ülke profili ve o ülkenin Gözetilmemiş Nokta (Unconsidered Point) haritası, karşılaştırmalı sıralamalardan ayrı olarak yayımlanabilir.

Bir araştırma bulgusu, bir öneri ve hayata geçirilmiş bir değişiklik ayrı sonuçlar olarak kaydedilecek. Kuralları değiştirmek kurumsal kararlar, uygulama ve ardından değerlendirme gerektirir.

Program şu anda nerede

2026: mimari yılı, metodolojinin geliştirilmesi ve pilot çalışmanın hazırlanması.

Araştırma protokolü, Endeks modeli, etik prosedürler, katılımcı güvenliği, veri koruma etki değerlendirmesi, dil uyarlaması, platform ve araştırma ortaklıkları üzerinde çalışmalar sürüyor. Sıradaki adımlar: dış etik kurulun atanması, istatistik denetçisinin seçilmesi, metodolojinin yayımlanması ve pilot çalışmanın yürütülmesi.

  1. 2026

    mimari yılı: metodoloji, etik, platform, ortaklıklar

  2. 1. yıl

    pilot çalışma: sorulardan hesaplamalara kadar zincirin tamamının test edilmesi

  3. 2. ve 3. yıllar

    verilerin toplanması ve analizinde birinci ve ikinci küresel dalga

  4. 4. yıl

    Endeks'in, istatistik denetçisinin raporuyla birlikte yayımlanması

  5. 5. yıl

    öneriler ve Equal Consideration Standard'ın uygulamaya konması

Genişleme; finansmana, ortakların hazır olmasına, veri kalitesine ve her ülkedeki güvenli koşullara bağlıdır.

Womafreesm Evidence Data programı, kadınların deneyimini kişisel hikâyelerden kanıta dayalı verilere dönüştürür. Programın ilk büyük uluslararası araştırma modülü “Age-Gender Misclassification of Women Aged 45-64 in AI, Marketing and Hiring: An International Comparative Audit” çalışmasıdır; bu denetim, Womafreesm'in amiral gemisi ürünü olan Women's Life-Cycle Economy Index için ilk kanıt temelini oluşturur.

Kuruluşun bir sonraki yayını, Aralık 2026 için planlanan Audit 45-64 olacak.

Bu çalışma Almanya, Polonya, İspanya, Ukrayna ve Birleşik Krallık'ı kapsar ve Endeks'in dışında, ayrı bir çalışmadır.

Nasıl katılabilirsiniz

Deneyiminizi paylaşın, araştırmayı finanse edin ya da uzmanlığınızla katkıda bulunun.

Anket daveti alın

18 yaş ve üzeri kadınlar ankete davet alabilir: anket kendi ülkelerinde açıldığı gün gönderilecek tek bir e-posta. Araştırmaya katılım ücretsiz ve gizlidir, üyelik gerektirmez. Katılımcılar yayımlanan, toplulaştırılmış bulgulara erişebilecek.

Araştırmanın tanımlı bir bölümünü finanse edin

Araştırma Bütünlüğü

Güvenilir bir bulgu, yayından çok önce başlar. Test edilmiş bir ankete, özenli bir dil uyarlamasına, sağlam bir örneklemeye, iyi hazırlanmış saha ortaklarına, güvenli verilere ve bağımsız bir denetime dayanır.

Finansmanın Mümkün Kıldıkları

Programı bir bütün olarak ya da üzerinde anlaşılmış bir çalışma alanını destekleyebilirsiniz: hesaplama çerçevesinin geliştirilmesi, dil uyarlaması, çevrimdışı veri toplama, belirli bir ülkedeki araştırma, veri koruma, analiz ya da yayın.

Doğrulanabilir Sonuçlar

Belirli bir amaca yönelik büyük bir katkı için iş kapsamı, bütçe, doğrulanabilir çıktılar ve raporlama takvimi üzerinde anlaşırız. Raporlar hangi araştırma materyallerinin hazırlandığını, bunların hangi sonraki aşamayı mümkün kıldığını ve hangi sınırlılıkların sürdüğünü gösterecek.

Womafreesm bağışları altı çalışma alanına dağıtır. Tek bir projeyi ya da tek bir çalışma alanını finanse etmek için büyük destek seçeneğini seçin: bu destek sözleşmeyle düzenlenir.

Uzmanlığınızla katkıda bulunun ya da ortak olun

Araştırmacılar ve üniversiteler hesaplama kurallarının incelenmesine, analize ve araştırma ortaklıklarına katılabilir. Klinikler, kadın örgütleri ve yerel ekipler, programın kendi ülkelerindeki koşulları hesaba katmasına ve çevrimdışı veri toplamayı hazırlamasına yardımcı olabilir. Veri, teknoloji ve güvenlik uzmanları platformun geliştirilmesine ve veri korumaya katkıda bulunabilir.

Programın arkasındaki isim

WLCE Index'in kavramı ve mimarisi

Marina Sukhomlinova, Founder & President, Womafreesm

FAQ

1. Women’s Life-Cycle Economy Index nedir?

WLCE Index, Womafreesm'in geliştirdiği, kadın yaşam döngüsünün kurumsal olarak gözetilmesine ilişkin ilk küresel endekstir. Her kuralı iki kez kontrol eder: kuralın bir kadının hayatını uluslararası bir ölçüte göre ne ölçüde hesaba kattığını (örneğin ILO'nun 183 sayılı Sözleşmesi uyarınca en az 14 haftalık doğum izni) ve kadınların gerçekte ne aldığını. Hayatın bir evresini hiçbir kural kapsamıyorsa Endeks bunu da kaydeder.