Çünkü eski dünya kadınlara derdi ki: Ayak uydur.
Womafreesm diyor ki: Gerçekliğiniz, hayatın düzenlendiği kuralları değiştirmeli.
Womafreesm'inFelsefesi
Tüm çalışmalarımızın temeli: kadınların deneyiminin, bir toplumun yaşamına yön veren kuralları neden değiştirmesi gerektiği.
Womafreesm'e katılınSorun kadınlarda değil.
Sorun sistemde.
Womafreesm, kadınların hayatında tekrar eden zararı kurallara yöneltilen bir soru olarak ele alır ve bu soruyu verilerle sınar. Eşit Gözetim (Equal Consideration) ilkesi, yani insan yaşamının gerçek parametrelerinin zorunlu olarak gözetilmesi, her sistem için bir gereklilik belirler; kanıtlar bu gerekliliğin nerede ihlal edildiğini gösterir; standartlar, hakların korunması ve kadınlarla erkeklerin ortak yönetimi (shared governance) ise doğrulanmış hataların düzeltilmesine yardımcı olur.
Hatanın yattığı yer
Womafreesm zor bir gerçekle başlar: Sorun kadınlarda değil. Sorun sistemde. Kadınlara çok uzun süre acılarının zayıflık, yorgunluklarının başarısızlık, yaşlarının gerileme, öfkelerinin de bir karakter kusuru olduğu söylendi. Dünya çok uzun süre öyle düzenlendi ki kadın, ne kendi gerçekliğinden yola çıkılarak ne de kendi hayatına göre kurulmuş bir düzene uymak için kendini durmadan düzeltmek zorunda kaldı. Womafreesm, bir kadının kendini otomatik olarak sorunun kaynağı saymayı bıraktığı ve tekrar eden zararın nerede kendi eksikliğinden değil, bizzat kuralların mimarisinden doğduğunu görmeye başladığı anda ortaya çıkar.
Aynı zarar milyonlarca kadının hayatında tekrarlandığında, nedenleri kamusal sorumluluk meselesi hâline gelir.
Dünya çok sık, pratikte bir erkek olduğu ortaya çıkan soyut ve tarafsız bir insana göre tasarlandı. Onun ritmi, onun taşıdığı yük türü, onun işte, iktidarda, tarihte ve kamusal hayatta var olma biçimi ortak ölçü kabul edildi. Bu ölçüye uymayan her şey sapma, zayıflık, zorluk ya da kişisel bir sorun ilan edildi.
Böylece yüzyıllar boyunca kadınların gerçekliği yalnızca görmezden gelinmedi. Sistemli biçimde temel olma konumunun dışına itildi. Kadın yaşam döngüsü, kadın bedeni, gerçek iş yükleri, riskler, kırılganlık biçimleri ve kadın hayatının kendine özgü yönleri çok sık hesapların, bütçelerin, yasaların, tıbbın, işgücü piyasasının, teknolojinin ve kamu gündeminin dışında kaldı. Sonra da kadınlara yine aynı öğütler verildi: Uyum sağla, gülümse, daha esnek ol, daha sade ol, daha uysal ol, daha genç ol.
Womafreesm ise başka bir şey söyler: Sistemin daha isabetli hâle gelmesi gerekir. Farklı ülkelerde, kuşaklarda ve ortamlarda kadınlar tekrar tekrar kendilerini küçültmek, susmak, katlanmak, uyum sağlamak; yaşlarını, hırslarını, yorgunluklarını, anneliklerini, duyarlılıklarını, güçlerini ve sınırlarını haklı çıkarmak zorunda kalıyorsa, sorun onların karakterinde değildir. Sorun, erkeklerin deneyimini evrensel, kadınlarınkini ise özel, ek ve ikincil ilan eden düzendedir. Norm yeniden yazılmalıdır.
Bir kadının bütün hayatı
Bir kadının hayatı hamileliği, doğumu ve doğum sonrası iyileşmeyi, anneliği, kariyere verilen araları, çocukların ve yaşlanan yakınların bakımını, ücretli ve ücretsiz işi bir arada yürütmeyi kapsayabilir. Oysa dünya bu yükleri çok sık doğal ve neredeyse görünmez bir şey sayar. Kadın yaşlanır ve dünya, onun değeri gençliğiyle birlikte azalıyormuş gibi davranır. Kadın acısından söz eder ve nedenler değiştirilmek yerine, ondan çok sık sonuçlara daha iyi katlanmayı öğrenmesi istenir.
Bu, önemsiz bir kültürel ayrıntı değil. Kadınların gerçekliğinin bir kısmını görünmez kılan, sonra da kadınlardan bunun sonuçlarına uyum sağlamalarını isteyen bir normun sonucudur. Kadınların gerçekliği bilgiyi, keşfi, girişimciliği, yaratıcılığı, liderliği ve kendilerine ait bir gelecek vizyonunu da kapsar. Kadınlar bütün bunlarla dünyayı kendileri yaratır.
Doğruluk ölçütü olarak
kadınların gerçekliği
Bu yüzden Womafreesm, bir kadının, en baştan kendi hayatı hesaba katılmadan kurulmuş bir dünya için kendini durmadan yeniden biçimlendirmesi gerektiği fikrinin kendisini reddeder. Kadınların gerçekliği bir merhamet konusu olmaktan çıkıp bir doğruluk ölçütü hâline gelmelidir.
Eşit Gözetim (Equal Consideration) ilkesi budur: aynılık değil, ayrıcalık değil, sistemler tasarlanırken ve kararlar alınırken kadınların hayatının gerçek parametrelerinin zorunlu olarak gözetilmesi. Bir sistem kadının gerçekliğini hesaba katmıyorsa, tarafsız değildir. Kusurludur.
İlke hakkında daha fazlasıDeneyimden değişen kurallara
Bu göreve Women's Life-Cycle Economy Index hizmet eder: ekonomide, tıpta, çalışma hayatında, hukukta, teknolojide ve diğer kurumsal sistemlerde kadın yaşam döngüsüne karşı sistemik körlüğün bedelini inceleyen küresel bir araştırma programı.
Ancak Womafreesm'in felsefesi araştırmadan daha geniştir. Çok uzun süre tek bir kadının kişisel sorunu olarak kalan şeyi Womafreesm bir değişim sistemine dönüştürür. Kadınların deneyimi veriye dönüşür. Veri kanıta dönüşür. Elde edilen kanıtlar, hangi kuralların ve kararların değişmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olur. Eşit Gözetim (Equal Consideration) bu çalışmanın ilkesini koyar, Equal Consideration Standard ise bu ilkeyi kararlar için doğrulanabilir gerekliliklere dönüştürür. Kişisel gerçeklik, ortak dünyanın kuruluş biçimini değiştirecek ağırlığı böyle kazanır.
- Yaşanmış deneyim
- Veri
- Kanıt
- Eşit Gözetim (Equal Consideration)
- Koruma ve standartlar
- Kurumsal kararlar
- Kültürel norm
- Synarchat
Yeni bir uygarlık modeli: Synarchat
İnsanlık çok uzun süre, bir grubun gücünü başka bir grubu kendine tabi kılarak pekiştirdiği modellerin içinde yaşadı. Ataerkil model erkeklerin deneyimini evrensel olarak kabul ettirdi ve kadınların gerçekliğini kenara itti. Ama bu sorun güç merkezinin yerini değiştirmekle çözülemez: O zaman bir tahakküm sistemi yalnızca bir başkasının yerini almış olurdu. Womafreesm, Synarchat'ı önerir: dünyanın birlikte tasarlandığı, Eşit Gözetim (Equal Consideration) ile kadınlarla erkeklerin ortak yönetimine (shared governance) dayanan yeni bir uygarlık modeli. Bu modelde kadınlar ve erkekler gündemi eşit ölçüde belirler, kuralları koyar, kaynakları dağıtır ve kararların sonuçlarının hesabını verir. Eşit katılım, gerçek yetkilerde ve ortak hayatın nasıl düzenlendiğini etkileme gücünde ifadesini bulur.
Womafreesm yalnızca kadınlar için gerekli değil. Erkekler için de gerekli: şefkatin çok sık zayıflık sanıldığı, duyguların bastırılması gerektiği, erkekliğin ise sürekli sertliğe, kontrole ve acıyı saklama becerisine bağlandığı bir güç modelinin içinde yaşamak istemeyen erkekler için. Kadını bir toplumsal cinsiyet kalıbına hapseden sistem, erkeği de o kalıba hapseder. Onu daha özgür değil, daha işlevsel ve zırhlı kılar; insanlığın kontrol uğruna fazlasıyla kolay feda edildiği bir düzen için yetiştirir.
Synarchat hakkında daha fazlasıGeleceğin tasarımcıları olarak kadınlar
Womafreesm, kararların kadınların deneyimi, gerçek sonuçlar ve herkesin onuru göz önünde tutularak alındığı bir toplum modeli şekillendiriyor. Bu felsefe kadınlara gerçek boyutlarını geri verir: başkasının düzeninde ikincil bir rol değil, tam bir özne statüsü. Womafreesm için kadın ne bir arka plan, ne bir işlev, ne de sessiz bir gölgedir. Kadın, gerçekliği hesaba katılması, sözü ağırlık taşıması ve katılımı dünyanın kuruluş biçimini değiştirmesi gereken kişidir. Kadın, geleceği tasarlayan bir öznedir.
Womafreesm yeni bir çağın felsefesini şekillendiriyor ve onu işleyen bir değişim mimarisine dönüştürüyor.
Eski dünya ne derdi, Womafreesm ne diyor
Eski dünya derdi ki: Sessizce katlan.
Womafreesm diyor ki: Deneyiminizin kanıt gücü kazandığı ve değişimin temeli hâline geldiği bir sistem kuruyoruz.
Eski dünya derdi ki: İzin bekle.
Womafreesm diyor ki: Ortak dünyanın yaratılmasında yer almak sizin hakkınızdır.
Eski dünya kadınlardan uysal olmalarını isterdi.
Womafreesm ise dünyanın isabetli olmasını istiyor.
Sözünü ettiğimiz gelecek
Bir kadının bedeni, işi, yaşı, güvenliği, anneliği, sağlığı, parası ve kamusal hayata katılımı hakkındaki kararların artık onsuz alınmadığı bir gelecekten söz ediyoruz. Kadınların deneyiminin istatistiksel bir gölge olmaktan çıkıp normların, protokollerin, bütçelerin, araştırmaların, yasaların ve uluslararası kararların temeli hâline geldiği bir gelecek. Bir kız çocuğunun “Kimseye ayak bağı olmamalıyım” düşüncesiyle değil, şu kavrayışla büyüdüğü bir gelecek: Dünyanın kuruluş biçiminde benim hayatım da hesaba katılıyor. Bu, olgun bir geçişin felsefesidir.
Utançtan netliğe
Netlikten kanıta
Kanıttan hakların korunmasına
Hakların korunmasından dünyanın yeni mimarisine
Gelecek için geldik
Onay için değil, gelecek için geldik. Ne kadınlara bir iltifat için ne de mevcut düzenin içinde fazladan bir yer için. Kadınların, kararların bizzat tasarımına eşit olarak katıldığı bir mimari yaratıyoruz. Çünkü kadınlar hesaba katılmadan kurulan bir uygarlık her zaman yarım kalacaktır.
Womafreesm'e katılınFAQ
1. “Sorun kadınlarda değil. Sorun sistemde” ne anlama geliyor?
Bu, çıkış noktasıdır. Farklı kadınlar tekrar tekrar aynı engele takılıyorsa, soru onların hayatını düzenleyen kurallara yöneltilir. Womafreesm bu soruyu veriler ve kanıtlarla sınar ve hatanın doğrulandığı yerde kuralları değiştirmek için çalışır.
2. Bir kuralın kadınlara zarar verdiği nasıl kanıtlanabilir?
Tekrar eden zarar, araştırma için bir gerekçe olur. Bir kural iki kez kontrol edilir: kâğıt üzerinde ne vaat ettiği ve kadınların bu kural kapsamında gerçekte ne aldığı. Sonuç da uluslararası bir ölçütle karşılaştırılır, örneğin 183 sayılı ILO Sözleşmesi uyarınca en az 14 haftalık doğum izniyle. Womafreesm, WLCE Index'i ve Equal Consideration Standard'ı bu mantık üzerine kuruyor.
3. Eşit Gözetim (Equal Consideration) eşitlikten nasıl ayrılır?
Eşitlik çoğu zaman herkese aynı kuralın uygulanması olarak anlaşılır. Eşit Gözetim (Equal Consideration) ise bir kuralın, etkilediği insanların gerçek hayatını hesaba katmasını şart koşar: bedenlerini, yaşlarını, üstlendikleri bakımı, mesleki geçişlerini. Herkes için aynı olan bir kural yine de kadını hesabın dışında bırakabilir; Eşit Gözetim, onun hayatının hesaba katılıp katılmadığını denetler.